Kỷ nguyên mới trong điều trị hen nặng – Từ kiểm soát triệu chứng đến lui bệnh lâm sàng với liệu pháp kháng TSLP

admin

Hà Nội và TP.Hồ Chí Minh, ngày 18-19 tháng 04 năm 2026, trong bối cảnh hen nặng vẫn là một trong những thách thức điều trị chưa được giải quyết thỏa đáng tại Việt Nam, Hội Hô Hấp Việt Nam phối hợp cùng Công ty TNHH AstraZeneca Việt Nam tổ chức Hội thảo khoa học với chủ đề “Kỷ nguyên mới trong điều trị hen nặng: Từ kiểm soát triệu chứng đến lui bệnh lâm sàng với kháng TSLP”.

Hội thảo quy tụ đội ngũ lãnh đạo chuyên môn hàng đầu, bao gồm GS.TS.BS Ngô Quý Châu, Chủ tịch Hội hô hấp Việt Nam, PGS.TS.BS Lê Thị Tuyết Lan: Chủ tịch Liên chi hội Hen – Dị ứng – Miễn dịch lâm sàng Tp.HCM, cùng GS. David Jackson: chuyên gia hô hấp hàng đầu thế giới đến từ King’s College London, Vương quốc Anh. Đặc biệt, sự hiện diện của ông Atul Tandon – Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc AstraZeneca Việt Nam; cùng đông đảo chuyên gia đầu ngành từ các tổ chức y tế lớn trên toàn quốc, khẳng định tầm vóc và cam kết chiến lược của sự kiện này.

Hội thảo tập trung vào ba trọng tâm then chốt: đánh giá toàn diện gánh nặng bệnh tật hen nặng tại Việt Nam; định hình phác đồ điều trị tối ưu hướng tới giảm phụ thuộc corticosteroid đường uống (OCS) vốn gắn liền với nhiều biến chứng lâu dài nghiêm trọng; và mở ra lộ trình đạt lui bệnh lâm sàng bền vững dựa trên dữ liệu đời thực mới nhất từ cơ chế ức chế Thymic Stromal Lymphopoietin (TSLP).

Hen nặng tại Việt Nam: Gánh nặng y tế lớn và thách thức điều trị cấp thiết

Hiện nay, Việt Nam có khoảng 4 triệu người (chiếm gần 4% dân số) đang sống chung với bệnh hen suyễn, với hàng ngàn ca tử vong mỗi năm [1]. Trong số đó, nhóm bệnh nhân hen nặng tuy chỉ chiếm 7–11% tổng số ca, nhưng lại gánh chịu tác động không cân xứng: tiêu tốn gần 60% tổng chi phí điều trị hen [2],[3] – một nghịch lý y tế đòi hỏi can thiệp chiến lược khẩn cấp. 

Người bệnh hen nặng phải đối mặt với nguy cơ nhập viện cấp cứu cao gấp 10 lần và nguy cơ tử vong cao gấp đôi so với hen nhẹ và trung bình [4],[5]. Với trung bình 2,14 đợt kịch phát mỗi năm [8] , mỗi đợt cấp không chỉ gián đoạn học tập và lao động, mà còn đẩy chi phí y tế leo thang và bào mòn chất lượng sống của người bệnh theo từng tháng. 

Thách thức càng trở nên phức tạp khi nhiều bệnh nhân buộc phải phụ thuộc dài hạn vào corticosteroid đường uống (OCS) để duy trì kiểm soát bệnh, một giải pháp tình thế kéo theo các tác dụng phụ nghiêm trọng: loãng xương, đái tháo đường, đục thủy tinh thể và biến chứng tim mạch [6],[7]. Nói cách khác, người bệnh đang phải đánh đổi sự sống còn trước mắt bằng sức khỏe toàn thân về lâu dài.

Chuyển đổi chiến lược điều trị: Đột phá sinh học nhắm trúng đích thượng nguồn 

Y học hô hấp hiện đại không còn chấp nhận “kiểm soát triệu chứng” là đích đến cuối cùng. Mục tiêu điều trị hen nặng ngày nay đã được nâng lên một chuẩn mực mới và khắt khe hơn: “Lui bệnh lâm sàng” (Clinical Remission), trạng thái người bệnh không còn đợt kịch phát, không cần corticosteroid đường uống duy trì, kiểm soát triệu chứng bền vững và chức năng hô hấp ổn định về lâu [9]. Đây không đơn thuần là một chỉ số lâm sàng – đây là sự thay đổi triết lý điều trị.

Để hiện thực hóa mục tiêu đó, khoa học cần một cơ chế tác động ở tầng sâu hơn. Tezepelumab ra đời với cơ chế khác biệt: thay vì chỉ nhắm vào các chất trung gian ở hạ nguồn vốn chỉ xử lý từng nhánh của dòng thác viêm, liệu pháp sinh học này ức chế trực tiếp TSLP – cytokine biểu mô đóng vai trò khởi phát tại “thượng nguồn” của toàn bộ chuỗi phản ứng viêm đường thở. 

Ý nghĩa lâm sàng của cơ chế tác động thuốc sinh học mới là sâu rộng: Ức chế TSLP kiểm soát hiệu quả tình trạng viêm và giảm tần suất kịch phát bất kể kiểu hình bệnh hay mức độ dấu ấn sinh học, mở ra khả năng điều trị cho phổ rộng bệnh nhân hen nặng [10][11]. Với ức chế TSLP, lui bệnh lâm sàng là mục tiêu điều trị có thể đạt được. 

Thông điệp từ các chuyên gia 

GS.TS.BS Ngô Quý Châu, Chủ tịch Hội Hô hấp Việt Nam, nhấn mạnh: “Hen nặng không phải là bệnh hiếm gặp, đây là gánh nặng y tế thực sự, đang âm thầm bào mòn chất lượng sống của hàng triệu người bệnh và tạo áp lực không nhỏ lên hệ thống y tế quốc gia. Trong nhiều năm qua, không ít bệnh nhân rơi vào vòng luẩn quẩn: phụ thuộc vào điều trị truyền thống mà bệnh vẫn chưa được kiểm soát thỏa đáng. Ngày nay, với sự ra đời của các liệu pháp sinh học thế hệ mới, người bệnh hen nặng tại Việt Nam có thêm một lựa chọn điều trị đột phá không chỉ kiểm soát triệu chứng mà hướng đến lui bệnh lâm sàng bền vững. Đây là bước tiến y học mà người bệnh hen ở Việt Nam mong muốn được tiếp cận”

Làm rõ vai trò của liệu pháp sinh học trong kỷ nguyên mới, GS.TS.BS. David Jackson, Giáo sư Ngành Hô hấp tại Đại học King’s College London, Trưởng Mạng lưới Hen nặng Guy’s – Royal Brompton (Vương quốc Anh), chia sẻ: ” TSLP là cytokine khởi phát dòng thác viêm ở thượng nguồn, chịu trách nhiệm trực tiếp cho các đợt kịch phát và tổn thương chức năng phổi không hồi phục. Ức chế TSLP không phải là tối ưu hóa từng bước, đó là can thiệp vào gốc rễ của bệnh. Dữ liệu đời thực đã xác nhận điều này: hơn một phần ba bệnh nhân đạt lui bệnh lâm sàng,  không còn đợt cấp, thoát khỏi sự lệ thuộc vào corticosteroid đường uống và trở lại cuộc sống bình thường. Đây không còn là kỳ vọng lý thuyết đây là thực tế lâm sàng có thể tái lập.”

Ông Atul Tandon, Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc AstraZeneca Việt Nam, nhấn mạnh: “Sự phức tạp và gánh nặng to lớn của bệnh hen nặng đòi hỏi chúng ta phải có cách tiếp cận toàn diện và đổi mới. Sự ra đời của liệu pháp sinh học với cơ chế độc đáo là một bước tiến mang tính cách mạng, mở ra cơ hội cá thể hóa điều trị và hướng tới mục tiêu lui bệnh bền vững cho hàng triệu người bệnh hen nặng. Hội thảo này không chỉ cho thấy nỗ lực của chúng tôi trong việc đem đến cho người bệnh những phương thuốc tiên tiến mà thể hiện cam kết hợp tác chặt chẽ cùng các tổ chức, hệ thống y tế Việt Nam để thúc đẩy đổi mới, góp phần kiến tạo một môi trường chăm sóc sức khỏe hiện đại, vì sức khỏe người dân và sự thịnh vượng của đất nước.”

Hội Hô Hấp Việt Nam và AstraZeneca Việt Nam, thông qua hội thảo này một lần nữa tái khẳng định cam kết chung: thiết lập tiêu chuẩn mới trong quản lý hen nặng tại Việt Nam. Một tương lai nơi mỗi bệnh nhân hen nặng đều được tiếp cận liệu pháp tối ưu, thoát khỏi gánh nặng bệnh tật và sống một cuộc đời trọn vẹn  không phải là tầm nhìn xa vời. Đó là đích đến mà y học, khoa học và cam kết hợp tác đang cùng nhau hiện thực hóa.

*Lưu ý: Liệu pháp sinh học điều trị bệnh hen nặng là thuốc kê đơn, chỉ sử dụng theo chỉ định của Bác sĩ, và bệnh nhân cần tham khảo ý kiến bác sĩ.

————–

Tài liệu tham khảo:

  1. Bộ Y Tế. Vì lá phổi khỏe Việt Nam. 2020
  2. Rabe APJ et al. Global Burden of Asthma. J Asthma Allergy. 2023 Oct 6;16:1097-1113. 
  3. Sadatsafavi M, et al. Can Respir J. 2010;17:74–80.
  4. Price D, et al. NPJ Prim Care Respir Med. 2014;12;24:14009.
  5. Fernandes AGO, et al, J Bras Pneumol. 2014; 40:364–372.
  6. Chung LP, et al. Respirology. 2020;25(2):161-172. 
  7. Menzies-Gow A, et al. ERJ Open Res. 2019;5(3):00009-2019.
  8. Ngô, Q. C., Vũ, V. G., Nguyễn, V. N., Lê, T. T. L., Vũ, V. T., Nguyễn, V. T., & Phương, L. T. (2021). Thực trạng kiểm soát hen theo khuyến cáo của GINA tại Việt Nam: Kết quả sơ bộ từ nghiên cứu “Vì lá phổi khỏe”. Journal of Clinical Medicine, Bach Mai Hospital, 124, 67–73; https://doi.org/10.52322/jocmbmh.124.08 
  9. GINA 2025; 2. Perez-de-Llano L, et al. Am J Respir Crit Care Med. 2024;210(7):869–80
  10. Corren J et al. Am J Respir Crit Care Med. 2023;208(1):13-24. 
  11. D.J. Jackson et al. Tezepelumab Reduces and Eliminates OCS Use in OCS-Dependent Patients With Severe Asthma: Primary Results From the Phase 3b WAYFINDER Study. Am J Respir Crit Care Med 2025;211:A5231